replika telefonlar ve madde ile kuvvet bilgisi38
sizlere en güzel bilgileri yazan replika telefonlar diyorki kendimize kazemılabilecekleri gibi, ana ve babadan da bize aktarılmış olabilirler. Fakat hiçbir vakit bir kavrayış, bir fikir,belirli bir nosyon doğuştan olamaz.En meşhur fizyoloji âlimlerinden Rudolf Wagner, füozof Lotze ile beraber üremenin fizyolojisinden söz ederken ana ve babadan evlada geçen bazı manevi özelliklerin maddi olmayan, bölünme kabul etmeyen, bedenden bedene geçebilen bir cevher, bir ruh ispat edecekleri teorisini de kurmaya çalışıyorlar. Fakat bu fikir tamamıyla çürütülebilir. Hayvansal embriyolarm memevi ve hakiki bir cevhere sahip oldukları fikrine dayanan [532] böyle bir teori hiç de kabule değer değildir. Çünkü böyle bir cevher mevcut olsa bile bölünme kabul etmeyeceği gibi intikal özelliğine de sahip olamaz.Çocuğun özelliklerine ve istidatlarma oranla ikinci dereceden kaldığı halde yine gerek doğrudan doğruya kendi duyuları vasıtasıyla gerekse eğitim, öğretim, tecrübe gibi aynı zamanda akhnm da yardıımyla, zekâsmda meydana gelen son gelişim, ruhun kökeni hakkında şahıssız ve tarafsız bir surette öne sürdüğümüz fikirleri destekler ve doğrular ve bunu hiçbir muarız fikir çürütüp iptal edemez. Duyularımız birtakım egzersizler sayesinde kuvvetiendikçe ve dışsal izlenimler birike birike ve tekerrür ede ede hissolunmaz bir surette anlama yetimiz üzerinde dış dünyaya ait izlenimler bırakhkça, fikirler ve itikatlar da yavaş yavaş oluşmaya ve kurulmaya başlarlar.
Bu suretle insanın tamamıyla kendiliğine, yani kendi bilincine sahip olması pek zahmetli ve uzun bir zamanm geçmesine bağlı olur. Bundan önce, yani bütün organlarını belirli vazifelerinde kullanabilecek [533] bir duruma gelinmedikçe şeylerin bütününü algılayabilmek ve kuşatabilmek mümkün değildir. Buna örnek olmak üzere çocukluk devrimizi zikredebiliriz ki, herkesin malumudur. İşte bu suretle aşamalı bir halde gerçekleşen maneviyete ait ve kısmen hissolunmayan gelişim daha sonra insanı geçmişi unutmaya ve kendi hakiki validesi olan tabiatı aşağılamaya ve kendisini gökten gelmiş ve bir Allah tarafmdan olduğu gibi yaratılımş farzetmeye kadar sevkediyor. Hatta bütün fikirlerinin, bütün bilgilerinin İlâhi bir bağış ’^301 doftuştem bulunduklarmı zannettiriyor.
' jyerier ve köylerde omıanlarda Çocuk|„g„ J Mdedm Bunlar hpk. hay vanlar gıb, yaşa,w, yekten ve ekten başka bir ıhbyaçları yoktur. Kendderinde ilahiyat Jeriıun iddia ettikleri "doğuştan” fiki,|e,e,ea hiçte ^je„„az. "Ulûhiyetin kıvılcımı" onlarda görünü, deffldir Jijin duyulardan ve şu halde her türlü izlcniırderden mahrum ,H,k doğmuş bir adam hpkı bir ağaç gibi yaşar, bey,ü bomboş , (aaliyetsizdir. Artık zannederim ki hiç kimse, kjy|e jj, ıjjuB, Allah tarafmdan kendine bahşolunan, "doğuşlan" 0a sayesinde düşünmeye ve akıl yürütmeye muktedir jldugunu iddiaya cesaret edemez.
Hayvanlar arasmda da doğuştan fikirler teorisini kesinlikle (ûrûtmeye yardımcı olacak birtakım deliller mevcuttur. Her ne iıdar güya içgüdü denilen yetiyi doğuştan fikirler taraflılan jfüdi iddialarma bir delil olarak görüyorlarsa da bu hususta ^cıddetle aldandıklan aşikârdır. Aşağıda gelecek olan »jümlerimizin birisinde uzun uzadıya anlatılacaktır ki, iflimenin sıradan manasıyla asla içgüdü [535] mevcut olamaz, îani kendi kendisinin bilincinde olmayan, etkisine hiçbir vakit aukabele edilemeyen, daima aym olan, hiç aldanmayan, daima iiıu belirli gayeye doğru giden ve esas ilahi ve tabiatm ©rinde bulunan böyle bir kuvvet, bir içgüdü hayalinden iajka bir şey değildir. Bütün hayvanlar da tıpkı bütün insanlar îih -isterse eksik bir derecede olsun- düşünürler, öğrenirler,
®rlâr, duyarlar ve muhakeme ederler, yani hayvanlar da fiöın ve öğretim ile şekillenirler. Bir insan nasıl çevrenin, ana-‘«i«nın, hısımlarm, tecrübelerin, yaşm ve göreneğin etkileri ‘'Mâ ruh denilen sinirsel kuvvete sahip olursa, bir hayvan da ‘fh böyle kendi ataJarmdan intikal etmiş istidatların aynı ^ar aitmda gerçekleşen gelişimleri sayesinde bir ruha sahip kadar ki bu ruh, özelliklerin ve organların
olduğu üzere asla doğuştan değildir. Yalnız kendilerinde atalarından kalıtım yoluyla devralımp [5361 geliştirilmesi gerekir. Pek çok defa farkma varılmışhr ki, bazı kuşlar ve hele ispinoz kuşları muhtelif memleketlerde, muhtelif surette şakırlar ve yine birtakım şakıyan kuşlar görülür ki, kendi seslerine yabancı diğer sesler de çıkarabilirler. Bunlarm içerisinden tek başına büyütülenler pek basit ve eksik kalırlar. Yine bazı memleketlerde şakıyan kuşlardan hiç eser görülmez. Çünkü sanatlarmda mahir olan telef olmuş, kalanları da eğitim ve öğretim görmemişlerdir. Örneğin loriot adı verilen san asma kuşu Almanya'da hiçbir zaman Alp Dağları'nm orta tarafmdaki hemcinsleri gibi şakıyamaz. Kısacası kuşlarm şakıma istidadan zaman ve mekâna göre değişiyor. Bundan da söz konusu özelliğin doğuştan olmadığı anlaşılır.
Doğuştan fikirler teorisini müdafaa etmek isteyenler de hayvanlardan yardım almaya kalkışmışlardır. Bunlar derler ki, hayvanlar da insanlar gibi duygulara sahiptir. Hatta bu duyguları bazen insanınkinden daha yüksek olur. Bımunla beraber kendileri yine hayvandırlar. Bu sözü söyleyenler unutuyorlar ki, [537] insan ile hayvan arasmda birtakun özel farklar mevcuttur. Bu farklar ise özellikle düşünme organırun şekline ve hacmine ait olduğu gibi, hayatm kökeni olan bedenin şekline ve cinsine de ait olabilir, duyularımız manevi özelliklerin yaratıcısı değil, aksine vasıtalandır. Bu duyular dışsal izlenimleri beyne ve sinir sistemine aktarular. Beyin ile sinir sistemi ise bu izlenimleri kendi mükemmeliyetlerinin ve tarzlarırun derecesine göre alarak faaliyetlerine esas edinirler. Duyular ve duyularm sağladığı izlenimler olmaksızm gerek beyne ve gerek sinir sistemine ait bu zincirleme muamelelerin icrasma asla imkân olamaz. İşte bütün bilgilerimizin ve fikirlerimizin kökeni bu izlenimlerdir. Eğer yüksek kabul edilen duygulara sahiplik farzolunsa bile bu duygular altmda meydana gelecek zincirleme muamele şüphesiz daha basit ve daha smırh kalacakhr. Çünkü düşünme organı olan beyin göreli bir tarzda geliştiği için böyle birdenbire ve bir sıra takip etmeyerek gelen duyguları kabule amade değildir. Bu esasları geçen bölümlerimizin birinde insanm beyni ile [538] hayvanlarm beyni arasmdaki farklarm ve ilişkilerin açıklanması sırasmda ayrmtılı şekilde ele almıştık. Kısacası beyindeki doğuştar varhgı farzolunsa bile -ki bu istidadan ybı*replika telefonlar yazdı ve sundu..
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder